Παραγωγή λέξεων (Α')

• ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΡΗΜΑΤΑ 

Ρήματα παράγονται από : 

α) ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

π.χ. αρχή 🡪 αρχίζω 

φωνή 🡪 φωνάζω 

σημάδι 🡪 σημαδεύω 

β) ΕΠΙΘΕΤΑ 

π.χ. κοντός 🡪 κονταίνω

μεγάλος 🡪 μεγαλώνω

άδειος 🡪 αδειάζω 

•  ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ 

Oυσιαστικά παράγονται από : 

α) ΡΗΜΑΤΑ

π.χ. κολυμπώ 🡪 κολυμβητής

τραγουδώ 🡪 τραγουδιστής

δουλεύω 🡪 δουλειά

δικάζω 🡪 δικαστήριο 

β) ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ 

• Τα ουσιαστικά που παράγονται από άλλα ουσιαστικά  και δείχνουν ότι κάτι είναι πιο μικρό , λέγονται υποκοριστικά  ή χαϊδευτικά. Έχουν  κατάληξη σε    -άκι,  -ούλα, 

           -ούλι, -ούλης ,  -άκης , -άκος , -ίτσα , -όπουλο ,  -οπούλα. 

π.χ. παιδί 🡪 παιδάκι

αδερφή 🡪 αδερφούλα

σακί 🡪 σακούλι

αδερφός 🡪 αδερφούλης 

Γιάννης 🡪 Γιαννάκης

δάσκαλος 🡪 δασκαλάκος

κούκλα 🡪 κουκλίτσα

βοσκός 🡪 βοσκόπουλο, βοσκοπούλα

• Τα ουσιαστικά που παράγονται από άλλα ουσιαστικά  και σημαίνουν  ότι κάτι είναι πιο μεγάλο  , λέγονται ``μεγεθυντικά``.

π.χ. δουλευτής 🡪 δουλευταράς

βαρέλι 🡪 βαρέλα

σπίτι 🡪 σπιταρόνα

• Άλλη κατηγορία ουσιαστικών που παράγονται   από ουσιαστικά  είναι τα εθνικά  (αυτά που μας δείχνουν    το πρόσωπο που κατάγεται  από έναν τόπο) .  Έχουν κατάληξη   -ίτης,   -αΐτης,  -ιάτης,  -ώτης ,  -ιώτης, -ανός  , -ιανός, -ινός,  -ιός,  -ιος,  

-αίος , -έζος.

π.χ. Αθήνα 🡪 Αθηναίος 

Βόλος 🡪 Βολιώτης

Ανατολή 🡪 Ανατολίτης

Αμερική 🡪 Αμερικανός

Κύπρος 🡪 Κύπριος 

Κίνα 🡪 Κινέζος 

Θεσσαλονίκη 🡪 Θεσσαλονικιός

Σπάρτη 🡪 Σπαρτιάτης 

γ) ΕΠΙΘΕΤΑ 

π.χ. καλός 🡪 καλοσύνη

καθαρός 🡪 καθαριότητα

έξυπνος 🡪 εξυπνάδα

ακριβός 🡪 ακρίβεια 

• ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΛΕΞΕΩΝ 

Ο κυρ Κώστας ο ψαράς  πήγε χθες με την ψαρόβαρκά του και έριξε τα δίχτυα του στη θάλασσα.  Ψάρεψε  ένα μεγάλο ψάρι, με το οποίο  η γυναίκα του έφτιαξε  μια πεντανόστιμη ψαρόσουπα. 

Οι λέξεις  «ψαράς, ψαρόβαρκα,  ψάρεψε, ψάρι, ψαρόσουπα» λέγονται  «συγγενικές» λέξεις  και ανήκουν  στην ίδια οικογένεια  λέξεων γιατί όλες  σχηματίζονται  από τη λέξη «ψάρι».  Οι λέξεις αυτές μπορεί  να είναι απλές ή σύνθετες. 

 

ΑΠΛΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ 

ψαράς ψαρόβαρκα 

ψαρεύω   ψαρόσουπα

ψαράκι ψαροταβέρνα 

ψαράδικο ψαροκόκαλο 

 

ΑΠΛΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ 

γραφή συγγραφέας

γραπτός   ορθογραφία

γραφείο γραφομηχανή 

γράμμα δημοσιογράφος 

1. 1. Η ιστορία του ζαριού

Η χρήση του ζαριού στα παιχνίδια ξεκίνησε 5.000 χρόνια πριν. Έχουν βρεθεί ζάρια ακόμα και σε βασιλικούς τάφους!

Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι έπαιζαν διάφορα παιχνίδια με ζάρια. Σήμερα, χρησιμοποιούμε ζάρια σε πολλά παιχνίδια. Πολύ γνωστά είναι το φιδάκι και ο γκρινιάρης.

Το φιδάκι είναι ένα παιχνίδι διαδρομής στο οποίο προσπαθούμε να φτάσουμε πρώτοι στο τέρμα για να κερδίσουμε. Αν στο δρόμο μας βρούμε σκαλίτσα, είμαστε πολύ τυχεροί γιατί την ανεβαίνουμε και φτάνουμε πιο γρήγορα στον προορισμό μας. Αν όμως πέσουμε στο στόμα του φιδιού, χαθήκαμε! Μας καταπίνει και πέφτουμε χαμηλά μέχρι την άκρη της ουράς και ξανά από την αρχή!

Άντε, ακόμα να ξεκινήσετε το παιχνίδι;

• Κατανόηση κειμένου

α. Σωστό ή λάθος;

- Τα ζάρια ανακαλύφθηκαν πριν από λίγα χρόνια.

- Στο φιδάκι ο στόχος σου είναι να φτάσεις πρώτος

  στο τέρμα της διαδρομής.

- Στο φιδάκι, αν πέσεις πάνω σε σκάλα, πρέπει να 

  την κατέβεις.

β. Εσένα ποιο είναι το αγαπημένο σου επιτραπέζιο παιχνίδι;

………………………………………………………………………………………………

• Συντομογραφίες

Ένωσε κάθε συντομογραφία με τη σημασία της.

          π.χ.   ●                    ● μετά το μεσημέρι

          μ.μ.   ●                    ● παραδείγματος χάρη

          π.χ.   ●                    ● προ Χριστού

          π.μ.   ●                    ● και τα λοιπά

          κτλ.   ●                    ● πριν από το μεσημέρι  

• Οικογένειες λέξεων

α. Χρωμάτισε με το ίδιο χρώμα τις λέξεις που ανήκουν στην ίδια οικογένεια.

β. Χρησιμοποίησε καταλήξεις για να βρεις λέξεις από την ίδια οικογένεια με τις υπογραμμισμένες λέξεις.

     Παράδειγμα: Λέει ψέματα; Ναι, είναι ψεύτης.

• Ποιος σε μαρτύρησε; Ο Άρης. Είναι ……………………………………….. .

• Η Άννα ζωγραφίζει ωραία; Ναι, είναι καλή στη …………………………………….. .

• Ο Παύλος ψαρεύει; Ναι, είναι …………………………………. .

• Μετακομίζεται; Ναι, έχουμε ……………………………………. .

γ. Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τα κατάλληλα ρήματα που παράγονται από τις λέξεις που βρίσκονται στην παρένθεση.

• Σιγά σιγά καλυτερεύει (καλύτερος) ο καιρός.

•  Κάθε φορά που ο πατέρας ……………………………………. (ανηφόρα) προς το σπίτι, …………………………… (ανάσα) βαριά, γιατί ………………………………… (καπνός) πολύ.

• Όλο κάτι …………………………………… (πάθος) αυτός και ……………………………………… (νύστα)  συνέχεια.

• Η Δέσποινα ………………………………………… (νοίκι) το παλιό μας σπίτι.

• Όταν …………………………………….. (νύχτα), τα παιδιά μαζεύονται στα σπίτια τους.

• Όσο πάει όλο και ……………………………………… (πλατύς) και ……………………………….. (βαθύς) το άνοιγμα.

δ. Να συμπληρώσεις τις οικογένειες των παρακάτω λέξεων.

                                  Ρήμα                αυτός που το κάνει

• καθαρός        καθαρίζω          καθαριστής

• σχόλιο…………………………………………………………………………………

• καπνός………………………………………………………………………………

• πάλη…………………………………………………………………………………

• αγορά……………………………………………………………………………

Εκπαιδευτικοί: Λιάνα Βίκυ-Μήτση Βάσω

Ας παίξουμε με τα χρώματα του ουράνιου τόξου

 1. Το ουράνιο τόξο στο πιάτο μας

Θα χρειαστούμε:

• 7 κουφετάκια smarties στα χρώματα της Ίριδας

• 1 πιάτο

• λίγο ζεστό νερό

Τοποθετούμε περιμετρικά τα κουφετάκια γύρω γύρω από το πιάτο. Ρίχνουμε λίγο λίγο το ζεστό νεράκι. Το νερό δεν πρέπει να σκεπάζει τα κουφέτα. Σιγά σιγά θα αρχίσουν να λιώνουν και να σχηματίζουν τα χρώματα του ουράνιου τόξου.

2. Φτιάξε ένα διαφορετικό ουράνιο τόξο!!!

Θα χρειαστούμε:

• 1 χαρτόνι

• 7 κηρομπογιές στα χρώματα του ουράνιου τόξου (κόκκινο, κίτρινο, πορτοκαλί, πράσινο, μπλε, κλειστό μωβ, ανοιχτό μωβ)

• κόλλα, πιστολάκι

Πάρτε τις κηρομπογιές και τοποθετήστε τις σε μια όμορφη χρωματική συνοχή που να θυμίζει τα χρώματα του ουράνιου τόξου όπως φαινεται στην εικόνα.

Με την κόλλα κολλήστε τις κηρομπογιές στη μια πλευρά του χαρτονιού με την «μύτη» να κοιτάει προς τα κάτω το εσωτερικό του χαρτονιού. 

Αφού σιγουρευτείτε ότι οι τις κηρομπογιές έχουν κολλήσει στο χαρτόνι καλά πάρτε το πιστολάκι και λιώστε!!! Ναι, οι κηρομπογιές θα λιώσουν  και σχετικά γρήγορα θα αργήσουν να τρέχουν προς τα κάτω δημιουργώντας αυτό το όμορφο αποτέλεσμα. 

3. Ένα ουράνιο τόξο στο βάζο

Για να κλείσετε ένα ουράνιο τόξο στο βάζο θα χρειαστείτε:

• ένα γυάλινο βάζο

• ρύζι

• λίγη τέμπερα ή νερομπογιά (στα χρώματα του ουράνιου τόξου)

• 7 ποτήρια μιας χρήσης

Ρίχνουμε λίγη τέμπερα στα ποτήρια μιας χρήσης, σε κάθε ποτήρι διαφορετικό χρώμα. Προσθέτετε λίγο νερό και ανακατεύετε μέχρι να χρωματιστεί το νερό.

Έπειτα ρίχνουμε μερική ποσότητα από το ρύζι και το αφήνουμε μέχρι να χρωματιστεί. Το αφήνουμε να στεγνώσει και μετά το ρίχνουμε με την βοήθεια ενός μικρού χωνιού στο βάζο.

Πηγή: https://www.toparamithi.gr/to-o%CF%85%CF%81%CE%AC%CE%BD%CE%B9%CE%BF-%CF%84%CF%8C%CE%BE%CE%BF/

Εκπαιδευτικός: Κουτσοπούλου Φωτεινή

Τα καλύτερα παιδικά βιβλία όλων των εποχών

 Τα καλύτερα παιδικά βιβλία όλων των εποχών

Τα παιδιά μεγαλώνουν καλά με αγάπη και παραμύθια, αυτό είναι κάτι που όλοι γνωρίζουμε. Το βιβλίο στη νοητική ανάπτυξη και την ψυχική υγεία του παιδιού είναι ανυπολόγιστης αξίας.

Η αγάπη για τα βιβλία είναι κάτι που εμπνέεται από την πρώιμη παιδική ηλικία. Παρακάτω θα δεις τα καλύτερα βιβλία όλων των εποχών, που σαν παιδιά, μας άλλαξαν για πάντα και που, σαν γονείς θα επιθυμούμε διακαώς να διαβάσουν και τα παιδιά μας. Η απογείωση του παιδικού βιβλίου, είναι ένα γεγονός καθόλου τυχαίο, καθώς έχει επιβεβαιωθεί από επιστημονικές έρευνες ότι το παιδικό βιβλίο συμβάλλει με ποικίλους τρόπους στη μεταγενέστερη γλωσσική, πνευματική και συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών.

Αγαπημένα κλασικά, παιδικά & εφηβικά βιβλία

Μέσα από την ανάγνωση παιδικών κειμένων, το παιδί (ειδικά της προσχολική ηλικίας) ωριμάζει και αναπτύσσει απόψεις, συναισθήματα και εικόνες που θα καθορίσουν τη διαμόρφωση του χαρακτήρα του, αλλά και θα ενισχύσουν την πολύτιμη παιδική ενσυναίσθηση, γεγονός πολύ βοηθητικό στη μετέπειτα ζωή του. Παρακάτω θα δεις τις προτάσεις μας από τα καλύτερα παιδικά βιβλία όλων των εποχών, γραμμένα από ξένους συγγραφείς, που δεν πάψαμε ποτέ να αγαπάμε, είτε σαν παιδιά είτε σαν ενήλικες.

Από ξένους συγγραφείς

"Το μολυβένιο στρατιωτάκι", "Το Ασχημόπαπο" και "Η μικρή γοργόνα" από τον Χανς Κρίστιαν Άντερσεν κρατούν ξεχωριστή θέση στην καρδιά μας. Επίσης, Η Τοσοδούλα και Το κοριτσάκι με τα σπίρτα είναι μερικά ακόμη αγαπημένα παιδικά βιβλία από τον μεγαλύτερο παραμυθά του κόσμου.

Ακολουθεί το υπέροχο δίπτυχο Με οικογένεια και Χωρίς οικογένεια του Έκτορα Μαλό. Όπως και το "Ο Όλιβερ Τουίστ", η "Χριστουγεννιάτικη ιστορία" και οι "Μεγάλες προσδοκίες" του συγγραφέα "μάγου" της παιδικής ηλικίας, Κάρολου Ντίκενς.

Ποιος δεν έχει αγαπήσει τους Τρεις σωματοφύλακες, του Αλέξανδρου Δουμά, αλλά και τις Περιπέτειες του Τομ Σόγιερ από τον Μαρκ Τουέην;

Φυσικά κι εξακολουθείς ν' αναπολείς τις υπέροχες φανταστικές περιπέτειες "Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες", το "Ταξίδι στο κέντρο της γης" αλλά και τις "20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα" και θέλεις και το παιδί σου να γνωρίσει τον μετρ του περιπετειώδους όσο και φανταστικού, παιδικού μυθιστορήματος, τον μοναδικό Ιούλιο Βερν.

Αξέχαστη είναι Η καλύβα του μπάρμπα-Θωμά, το θρυλικό βιβλίο κατά της δουλείας της Χάριετ Μπίτσερ Στόου, που έχει μεταφραστεί σε 35 γλώσσες, και είχε άμεση επίπτωση στον εμφύλιο πόλεμο της Αμερικής (Βόρειοι & Νότιοι).

Και φυσικά, τα βιβλία σταθμοί της διεθνούς παιδικής λογοτεχνίας: "Ο μικρός Πρίγκηπας" του Αντουάν ντε Σαιντ Εξυπερύ, "Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων" του Λιούις Κάρολ και "Ο Πίτερ Παν" από τον Τζέιμς Μάθιου Μπάρι, παιδικές ιστορίες που ανήκουν στο πάνθεoν των καλύτερων βιβλίων όλων των εποχών για παιδιά και όχι μόνο.

"Ο Δον Κιχώτης" του Μιγκέλ ντε Θερβάντες (θεωρείται ο μεγαλύτερος συγγραφέας στην Ισπανική γλώσσα), "Το νησί των θησαυρών" του Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον (έργο του ίδιου είναι και το Δόκτωρ Τζέκιλ και κύριος Χάιντ, αλλά και το ανεπανάληπτο "Ο γέρος και η θάλασσα" του Έρνεστ Χέμινγουει.

Από Έλληνες συγγραφείς

Σαφώς και θα ενθαρρύνουμε το παιδί μας να επιλέξει τα βιβλία που θα ικανοποιήσουν παιδικές ανάγκες, όπως είναι η ανάγκη της εξερεύνησης, της συμπόνιας, της έντονης χαράς ή της περιέργειας. Μέσα από τις θερμές αναγνώσεις μας, το βοηθάμε να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του, τον περίγυρό του, αλλά και τον κόσμο. Παρακάτω οι προτάσεις μας για μοναδικά ελληνικά βιβλία, που εκφράζουν την κοινωνία μας, την θαλπωρή και την οικειότητα των Ελλήνων λογοτεχνών.

"Το καπλάνι της βιτρίνας" είναι μία υπέροχη πρόταση της πολυβραβευμένης και πολυμεταφρασμένης Άλκης Ζέη, ενώ άλλα σπουδαία έργα της ίδιας είναι: "Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου", Η αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα ή και "Ο ψεύτης παππούς".

Δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε τη μαγική Πηνελόπη Δέλτα και το βιβλίο της "Στα μυστικά του βάλτου", όπως και "O τρελαντώνης" και "Ο μάγκας" που είναι ακόμη δύο πολύ γνωστά βιβλία της ίδιας.

"Τα ψάθινα καπέλα", είναι ένα υπέροχο βιβλίο για εφήβους, της Μαργαρίτας Λυμπεράκη, καθώς και "Ο κήπος με τα αγάλματα" από την Ελένη Σαραντίτη και το μοναδικό "Ένα παιδί μετράει τα άστρα" του μεγάλου Μενέλαου Λουντέμη. 

Εκπαιδευτικός: Κουτσωνάκη Σωτηρία

Με μια εικόνα της Παναγίας, ο ΠΑΟΚ ομολογεί την πίστη – Πόσες λιγότερες βλασφημίες θα είχαμε στα γήπεδα αν έκαναν όλοι το ίδιο;

 Ελευθέριος Ανδρώνης

Ένα άρθρο που έρχεται να μας δείξει ότι υπάρχουν φωτεινά παραδείγματα αθλητών στο σύγχρονο αθλητισμό, που μπορούν να λειτουργήσουν ως πρότυπα για τη νέα γενιά!                                                

Ιστοσελίδα :   https://proskynitis.blogspot.com/2024/05/blog-post_525.html?m=1        

Εκπαιδευτικός: Αλεξανδρόπουλος Γιάννης

Αθλητής σημαίνει αγωνίζομαι, παλεύω και κατορθώνω. Σημαίνει άνθρωπος που δίνει μάχες για να κατακτήσει κορυφές. Ο ΠΑΟΚ κατέκτησε με το σπαθί του την κορυφή του πρωταθλήματος Ελλάδας και δικαίως όλοι του βγάζουν το καπέλο. Αλλά η δύναμη που έβγαλε ο ΠΑΟΚ στο χορτάρι δεν προέκυψε από μόνη της. Πέρα από τη σκληρή δουλειά και τα τεχνικά σημεία της επιτυχίας, κάθε αθλητής χρειάζεται κάποιες ψυχικές βάσεις για να δίνει το 100% του εαυτού του.

Το σύνηθες είναι ο κάθε αθλητής να έχει ως μοναδικό «καύσιμο» τις προσωπικές του φιλοδοξίες. Και αυτές σχεδόν πάντα είναι οι τετριμμένες «αξίες»: το χρήμα, η καριέρα, η δόξα. O κάθε ποδοσφαιριστής αγωνίζεται αποκλειστικά για το άτομό του. Κανένα ανώτερο ιδανικό δεν ενώνει τους παίκτες στα αποδυτήρια, πέρα από κάποιους λίγους που δένονται συναισθηματικά με την ομάδα. Αυτά ισχύουν για το σημερινό, «βιομηχανικό» ποδόσφαιρο. Το πολυπολιτισμικό και πολυθρησκευτικό συνονθύλευμα που δεν έχει καμία αξιακή ομοιογένεια.

Στον ΠΑΟΚ όμως φαίνεται ότι επιζεί μια σπίθα από τις παλιές αξίες του αθλητισμού. Και αυτή η σπίθα έγινε φωτιά. Από χθες που ο Δικέφαλος του Βορρά σήκωσε την κούπα, έχει γίνει viral το βίντεο με τους παίκτες στα αποδυτήρια να δίνουν υπόσχεση νίκης γονατισμένοι γύρω από μια ορθόδοξη εικόνα της Παναγίας. Ένα απαραβίαστο τυπικό που αρκετοί παίκτες του ΠΑΟΚ τηρούν πριν από κάθε παιχνίδι.

Μια σπάνια εικόνα πίστης και ευλάβειας, στην εποχή της «κορεκτίλας», του χυδαίου υλισμού, της ισοπέδωσης κάθε ιερού και όσιου. Μια εικόνα που πραγματικά τιμά την ιστορία του ΠΑΟΚ ως ιστορικό κληρονόμημα της Κωνσταντινούπολης, ως σύλλογο της ελληνορθόδοξης προσφυγιάς, ως λαϊκό αποκούμπι των πιστών βορειοελλαδιτών.

Σε μια εποχή που τα γήπεδα έχουν γίνει αρένες πολέμου, το να αποζητούν οι παίκτες μιας ομάδας την ευλογία της Παναγίας, το λες και επανάσταση. Ειδικά στην «ξεπλυμένη» και άχαρη εποχή μας. Η αγιότητα της Παναγίας απέναντι στην αγριότητα του οπαδισμού. Το ελληνικό ποδόσφαιρο μας έχει δώσει τόσες εικόνες βίας, διαφθοράς και ασχήμιας, που αυτό το «προσκύνημα» στα αποδυτήρια του ΠΑΟΚ φαντάζει σαν βάλσαμο στα μάτια.

Μπορεί να ρωτήσει κανείς: «η Παναγία έχει καμιά θέση να παρεμβαίνει σε τόσο κοσμικά θέματα όπως ο αγώνας ενός πρωταθλήματος;». Ασφαλώς και δεν είναι αυτό το ζητούμενο. Ευλογία ζητάς από την Παναγία για οποιαδήποτε προσπάθεια κάνεις, για οποιαδήποτε απόφαση και αν παίρνεις. Εφόσον είσαι χριστιανός, θα κάνεις μια μικρή προσευχή και πριν πιάσεις τιμόνι και στην οικοδομή και στο χωράφι και πριν πιάσεις δουλειά στο γραφείο και – γιατί όχι; – και πριν βγεις στο γκαζόν του γηπέδου. Για να σου δώσει ο Θεός φώτιση, για να σε έχει γερό, για να ανταπεξέλθεις στους κόπους και τις καθημερινές δυσκολίες.

Φαίνεται ότι ο Άγγελος Αναστασιάδης έχει αφήσει το αποτύπωμά του στον Δικέφαλο. Ο πρώην προπονητής του ΠΑΟΚ όταν συχνά – πυκνά επικαλούταν την Παναγία, κάποιοι άξεστοι τον χλεύαζαν. Δεν τους ενοχλούν προπονητές και παίκτες που ανοίγουν το βρωμόστομα και βλασφημούν τα θεία, και τους ενοχλούσε ο Αναστασιάδης επειδή λειτουργούσε με πνευματικές βάσεις ως άνθρωπος.

Η ομολογία Χριστού όμως, όσο και να πολεμάται από τους αφιονισμένους, πάντα αφήνει σπόρους που ευδοκιμούν σε συνειδήσεις και βλασταίνουν αθέατα. Αυτός είναι ένας απαράβατος πνευματικός νόμος.

Και σκεφτείτε σήμερα τι ωραίο παράδειγμα δίνουν αυτοί οι παίκτες του ΠΑΟΚ σε εκατοντάδες χιλιάδες νέους που ακολουθούν την ομάδα. Τα ινδάλματά τους, τους διδάσκουν τον σεβασμό στο ιερό πρόσωπο της Παναγίας. Τους διδάσκουν ότι η πίστη χωράει παντού και πρέπει να ομολογείται παντού. Από το γραφείο μέχρι το γήπεδο και από την πιο επίσημη περίσταση μέχρι την πιο καθημερινή. Ομολογία χωρίς ντροπή, αλλά με τιμή και καμάρι. Γιατί αυτή είναι η επανάσταση του σήμερα. Το να προσφέρεις πνεύμα, όταν όλοι πηγαίνουν με το ρεύμα.

Πόσες λιγότερες βλαστήμιες θα ακούγονταν στις κερκίδες αν περισσότεροι παίκτες και περισσότερες ομάδες έδιναν αυτό το πρότυπο; Έχει μαλλιάσει η γλώσσα μας να λέμε ότι η βασική αιτία για την εξαγρίωση των παιδιών σήμερα, είναι τα νοσηρά πρότυπα. Και στον αθλητισμό υπάρχουν άφθονα τέτοια.

Φυσικά δεν τρέφουμε καμία αυταπάτη για βελτίωση στα χάλια του ποδοσφαίρου. Χρειάζεται να γίνουν πολλά «θαύματα» ακόμα για να εξυγιανθεί ο χώρος. Το παράδειγμα του ΠΑΟΚ θα παραμείνει μια μικρή εξαίρεση στον κανόνα της ποδοσφαιρικής «Βαβυλώνας». Αλλά από την άλλη, όσο πιο σπάνια η εξαίρεση – τόσο περισσότερα βλέμματα απορίας συγκεντρώνει, τόσο περισσότερες διάνοιες προβληματίζονται. Βρίσκει ο Θεός ανεξιχνίαστους τρόπους να κρατά στον λαό γέφυρες με την πίστη, την ιστορία και τις παραδόσεις. Και οι καλοπροαίρετες ψυχές τις περιδιαβαίνουν.

Αυτό το «πρωτάθλημα» ομολογίας που παίρνουν οι παίκτες του ΠΑΟΚ, το θεωρώ πολύ ανώτερο από τον τίτλο του πρωταθλητή. Γιατί σπάει τα στενά όρια του ανταγωνισμού και γίνεται ευρύτερο σύνθημα ενότητας και αγάπης στο πρόσωπο της Θεοτόκου. Γιατί τιμά τις ιστορικές επιταγές των μαρτυρικών πατρίδων μας. Τιμά τις βάσεις των προσφυγικών ομάδων. Όχι με ξύλινα λόγια, αλλά με μερικές απλές πράξεις καρδιάς. Μπράβο μάγκες, συνεχίστε έτσι.

Το δέντρο που έδινε

 Σελ Σιλβερστάιν 

Μετάφραση: Χάιδω Σκαπεντζή

Μια φορά κι έναν καιρό, ήταν μια μηλιά... και αγαπούσε ένα αγοράκι. Και κάθε μέρα το αγοράκι πήγαινε και μάζευε τα φύλλα της 

μηλιάς και τα έπλεκε στεφάνι κι έπαιζε τον 

βασιλιά του δάσους. Σκαρφάλωνε στον κορμό 

της κι έκανε κούνια στα κλαδιά της κι έτρωγε 

μήλα. Παίζανε και κρυφτό. Κι όταν το αγόρι 

κουραζόταν, αποκοιμιόταν στον ίσκιο της. Και 

το αγόρι αγαπούσε τη μηλιά... πάρα πολύ. Κι η 

μηλιά ήταν ευτυχισμένη. Μα πέρασαν τα 

χρόνια. Και το αγόρι μεγάλωσε. Και πολλές 

φορές η μηλιά έμενε μοναχή. 

Τότε μια μέρα, το αγόρι πήγε στη μηλιά κι 

η μηλιά είπε: «Έλα αγόρι, έλα να 

σκαρφαλώσεις στον κορμό μου και να κάνεις 

κούνια στα κλαδιά μου, να φας μήλα και να 

παίξεις στον ίσκιο μου αποκάτω και να ‘σαι 

ευτυχισμένο». «Είμαι μεγάλος πια για να 

σκαρφαλώνω και να παίζω», είπε το αγόρι. 

«Θέλω ν’ αγοράσω πράγματα και να 

καλοπεράσω. Θέλω λεφτά. Μπορείς να μου 

δώσεις λεφτά;». «Λυπάμαι», είπε η μηλιά, «μα 

εγώ δεν έχω λεφτά. Έχω μονάχα φύλλα και 

μήλα. Πάρε τα μήλα μου, αγόρι, και πούλησέ τα στην πόλη. Έτσι θα ‘χεις λεφτά και θα ‘σαι ευτυχισμένο». Και τότε το αγόρι σκαρφάλωσε στη μηλιά, μάζεψε τα μήλα της και τα πήρε μαζί του. 

Κι η μηλιά ήταν ευτυχισμένη. Μα το αγόρι έκανε πολύ καιρό να ξαναφανεί... και η μηλιά ήταν λυπημένη. Ώσπου μια μέρα, το αγόρι ξαναγύρισε κι η μηλιά τρεμούλιασε απ’ τη χαρά της κι είπε: «Έλα αγόρι, έλα να σκαρφαλώσεις στον κορμό μου και να κάνεις κούνια στα κλαδιά μου και να ‘σαι ευτυχισμένο». «Δεν έχω πια χρόνο να σκαρφαλώνω», είπε το αγόρι. «Θέλω ένα σπίτι που να δίνει ζεστασιά», είπε. «Θέλω γυναίκα και παιδιά και γι’ αυτό χρειάζομαι ένα σπίτι. «Μπορείς να μου δώσεις ένα σπίτι;». 

«Εγώ δεν έχω σπίτι», είπε η μηλιά. «Σπίτι μου είναι το δάσος, μα μπορείς να κόψεις τα κλαδιά μου και να χτίσεις ένα σπίτι. Τότε θα ‘σαι ευτυχισμένος». Κι έτσι το αγόρι έκοψε τα κλαδιά της και τα πήρε μαζί του για να χτίσει το σπίτι του. 

Κι η μηλιά ήταν ευτυχισμένη. Μα το αγόρι έκανε πολύ καιρό να ξαναφανεί. Κι όταν γύρισε η μηλιά ήταν τόσο ευτυχισμένη που ούτε να μιλήσει καλά-καλά δεν μπορούσε. «Έλα, αγόρι», ψιθύρισε, «έλα να παίξεις». «Είμαι πια πολύ γέρος και πολύ λυπημένος για να παίζω», είπε το αγόρι. «Θέλω μια βάρκα να με πάρει μακριά. Μπορείς να μου δώσεις μια βάρκα;». «Κόψε τον κορμό μου και φτιάξε μια βάρκα», είπε η μηλιά. «Έτσι θα μπορέσεις να φύγεις μακριά... και να ‘σαι ευτυχισμένο». Και τότε το αγόρι έκοψε τον κορμό της, έφτιαξε μια βάρκα κι έφυγε μακριά. Κι η μηλιά ήταν ευτυχισμένη... μα όχι πραγματικά…

Κι ύστερα από πολύ καιρό το αγόρι ξαναγύρισε. «Λυπάμαι, αγόρι», είπε η μηλιά, «μα δε μου απόμεινε τίποτα πια για να σου δώσω... Δεν έχω μήλα». «Τα δόντια μου δεν είναι πια για μήλα», είπε το αγόρι. «Δεν έχω κλαδιά», είπε η μηλιά. «Δεν μπορείς να κάνεις κούνια...». «Είμαι πολύ γέρος πια για να κάνω κούνια», είπε το αγόρι. «Δεν έχω κορμό», είπε η μηλιά. «Δεν μπορείς να σκαρφαλώσεις...». «Είμαι πολύ κουρασμένος πια για να σκαρφαλώνω», είπε το αγόρι. «Λυπάμαι», αναστέναξε η μηλιά. «Μακάρι να μπορούσα να σου δώσω κάτι... μα δε μου απόμεινε τίποτα πια. Δεν είμαι παρά ένα γέρικο κούτσουρο. Λυπάμαι...». «Δε θέλω και πολλά τώρα πια», είπε το αγόρι, «μονάχα ένα ήσυχο μέρος να κάτσω και να ξαποστάσω. Είμαι πολύ κουρασμένος». «Τότε», είπε η μηλιά κι ίσιωσε τον κορμό της, «τότε, ένα γέρικο κούτσουρο είναι ό,τι πρέπει να κάτσεις και να ξαποστάσεις». «Έλα, αγόρι, κάτσε. Κάτσε και ξεκουράσου». Και το αγόρι έκατσε και ξεκουράστηκε. Κι η μηλιά ήταν ευτυχισμένη. 

Κατανόηση κειμένου 

Πώς περνούσαν στην αρχή το αγόρι και η μηλιά; 

Τι έδωσε η μηλιά στο αγόρι, όταν της ζήτησε λεφτα; 

Όταν έφτασε η στιγμή το αγόρι να φτιάξει σπίτι, τι του πρόσφερε η μηλιά; 

Όταν το αγόρι μεγάλωσε πολύ, ζήτησε από τη μηλιά μία βάρκα. Για να φτιάξει μία βάρκα, η μηλιά του είπε να κόψει: 

Α. τα φύλλα της Β. τα κλαδιά της Γ. τις ρίζες της Δ. τον κορμό της Όταν το δέντρο μιλά, στο κείμενο έχουμε χρήση: 

Α. μεταφοράς Β. παρομοίωσης Γ. προσωποποίησης Δ. κυριολεξίας 

Πώς κρίνεις τον τρόπο που συμπεριφέρθηκε το αγόρι στη μηλιά, καθώς μεγάλωνε; Να δικαιολογήσεις την άποψή σου. 

Λεξιλόγιο 

1.Βρες τις συνώνυμες. 

γέρος 

να σκαρφαλώσεις πραγματικά 

3. Οικογένεια λέξεων. 

2.Βρες τις αντίθετες. 

μάζεψε 

να χτίσει 

κουρασμένος 

φύλλο

Γραμματική 

1.Να μετατρέψεις τις ακόλουθες προτάσεις από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο: «Είμαι μεγάλος πια για να σκαρφαλώνω και να παίζω», είπε το αγόρι. 

«Κόψε τον κορμό μου και φτιάξε μια βάρκα», είπε η μηλιά. 

2. Να αναγνωρίσεις το κυρίαρχο σχήμα λόγου του κειμένου. 

3. Να αναγνωρίσεις το είδος των υπογραμμισμένων αντωνυμιών της 2ης παραγράφου. 

4. “πολύ γέρος” --> Τοποθετώ το παραθετικό του επιθέτου “γέρος” στον παρακάτω πίνακα και σχηματίζω τα υπόλοιπα παραθετικά. 

ΘΕΤΙΚΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΣΧ. ΥΠΕΡΘ. ΑΠΟΛ. ΥΠΕΡΘ. 

5. Σηματίζω τις μετοχές των παρακάτω ρημάτων. 

σκαρφαλώνω

κουράζομαι 

ψιθύρισε 

έκοψε 

Συντακτικό 

1.Κάνω σύνταξη στις παρακάτω προτάσεις. 

Έλα αγόρι, έλα να σκαρφαλώσεις στον κορμό μου και να 

κάνεις κούνια στα κλαδιά μου. 

Όταν το αγόρι κουραζόταν, αποκοιμιόταν στον ίσκιο της. 

Παραγωγή λόγου 

Γιατί η μηλιά έδινε συνέχεια στο αγόρι χωρίς αντάλλαγμα; 

Ποια άτομα στη ζωή σου κάνουν το ίδιο για εσένα;

Εκπαιδευτικός: Μπουμποπούλου Αναστασία

Ο δικός μου παππούς-Κείμενο (Ε')

 

Εκπαιδευτικός: Αλεξανδρίδη Νάσια