Όταν η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στην εκπαίδευση: προβληματισμοί και νέες προκλήσεις

 Τα τελευταία χρόνια, εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο από μαθητές και φοιτητές. Η δυνατότητα παραγωγής κειμένων, απαντήσεων και εργασιών μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το πώς αλλάζει η εκπαιδευτική διαδικασία και τι σημαίνει πλέον η έννοια της μάθησης.

Σε πρόσφατο δημοσίευμα της Καθημερινής, πανεπιστημιακοί καθηγητές αναφέρουν ότι πλέον καλούνται να «διαβάζουν αλλιώς» τις εργασίες των φοιτητών. Όπως επισημαίνουν, πολλές εργασίες εμφανίζουν κοινά χαρακτηριστικά, γενικόλογο ύφος και έλλειψη προσωπικής σκέψης, γεγονός που οδηγεί τους εκπαιδευτικούς να επανεξετάζουν τον τρόπο αξιολόγησης.

Το ζήτημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στον εντοπισμό της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης. Ο βασικός προβληματισμός αφορά το κατά πόσο η υπερβολική εξάρτηση από τέτοια εργαλεία μπορεί να μειώσει την κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα και την ουσιαστική κατανόηση. Πολλοί εκπαιδευτικοί τονίζουν ότι η μάθηση δεν είναι απλώς η παραγωγή ενός «σωστού» κειμένου, αλλά η διαδικασία σκέψης που προηγείται.

Αντίστοιχες συζητήσεις γίνονται και στο εξωτερικό. Διεθνή εκπαιδευτικά μέσα επισημαίνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απαραίτητα εχθρός της εκπαίδευσης, αλλά ένα εργαλείο που χρειάζεται σωστή παιδαγωγική αξιοποίηση. Σε αρκετά σχολεία και πανεπιστήμια, η έμφαση μετατοπίζεται από την απλή γραπτή εργασία σε δραστηριότητες που απαιτούν προσωπική άποψη, προφορική παρουσίαση, συνεργασία και σύνδεση με πραγματικές εμπειρίες.

Η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη ανοίγει έναν ευρύτερο διάλογο: τι σημαίνει να μαθαίνεις σήμερα; Ποιος είναι ο ρόλος του σχολείου σε έναν κόσμο όπου η πληροφορία είναι άμεσα διαθέσιμη; Και πώς μπορούν οι μαθητές να χρησιμοποιούν την τεχνολογία με τρόπο που να ενισχύει — και όχι να αντικαθιστά — τη σκέψη τους;

Ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής να μην είναι η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά το πώς θα βοηθήσουμε τα παιδιά και τους νέους να τη χρησιμοποιούν υπεύθυνα, δημιουργικά και με κριτική ματιά.

Edutopia - https://www.edutopia.org/article/responding-student-ai-use

Καθημερινή – https://www.kathimerini.gr/society/ekpaideysi/564017974/kathigites-aei-diorthonoyme-tis-ergasies-toy-chatgpt/?utm_source=social&utm_medium=ad&utm_campaign=all&fbclid=IwY2xjawPfbwxleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETBWSlpFRE1zNUFzVXEyR3JTc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHtonYAelVTgmqihTZHAj6FRG4p35TmcB4LrDX6zs08tEGC7LDVitzHwu9k75_aem_ICObkIRIoND30kqkeo7oLw

Εκπαιδευτικός: Μαρία Μπαρόλα

Τα παιδιά στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης: νέοι κίνδυνοι, νέες ευθύνες

Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) έχει εισβάλει δυναμικά στην καθημερινότητα των παιδιών: από τα παιχνίδια και τις εφαρμογές μάθησης μέχρι τα social media και τα chatbots που λειτουργούν ως «ψηφιακοί φίλοι». Η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται πλέον «στο επίκεντρο της ψηφιακής εμπειρίας των παιδιών» και χρησιμοποιείται ακόμη και για σχολικές εργασίες ή καθημερινές αποφάσεις. Το πλέον ανησυχητικό είναι ότι η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η τεχνολογία ξεπερνά συχνά την ικανότητα των ενηλίκων, αλλά κυρίως των παιδιών, να την κατανοήσουν.

Η τεχνητή νοημοσύνη σήμερα, δεν αποτελεί απλώς ένα εργαλείο. Έχει γίνει πλέον μέρος της καθημερινής ζωής των παιδιών, είτε μέσα από εφαρμογές και παιχνίδια, είτε μέσω εκπαιδευτικών εργαλείων. Αν και προσφέρει σημαντικές δυνατότητες όμως, η χρήση της χωρίς τη σωστή καθοδήγηση μπορεί να οδηγήσει σε παραπληροφόρηση, σύγχυση και συναισθηματική ανασφάλεια.

Ο ρόλος των γονέων

Η προστασία των παιδιών στον ψηφιακό κόσμο δεν αφορά μόνο τα τεχνικά εργαλεία ή τις ρυθμίσεις ασφαλείας. Αφορά κυρίως τον ρόλο των γονέων, τη στάση τους απέναντι στην τεχνολογία και τον τρόπο με τον οποίο συνοδεύουν τα παιδιά τους στην καθημερινή τους επαφή με αυτήν. Μέσα από την επικοινωνία, την κατανόηση και την καθοδήγηση, οι γονείς μπορούν να λειτουργήσουν ως σταθερό σημείο αναφοράς, βοηθώντας τα παιδιά να αναπτύξουν κριτική σκέψη και να νιώθουν ασφαλή όταν χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία. Οι ειδικοί προτείνουν μεταξύ άλλων και τα παρακάτω:

·        Εκπαίδευση στην ψηφιακή κριτική σκέψη. Τα παιδιά πρέπει να μάθουν να αμφισβητούν την «αλήθεια» του περιεχομένου που βλέπουν, χρησιμοποιώντας τις ευρύτερες γνώσεις τους, ζητώντας τη βοήθεια των ενηλίκων όπου χρειάζεται. Τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν ότι δεν είναι πάντα πραγματικά ή αληθινά όσα βλέπουν, διαβάζουν ή ακούν στο διαδίκτυο.

·        Χρήση εργαλείων γονικού ελέγχου τα οποία μπορούν να περιορίσουν την πρόσβαση σε επικίνδυνες εφαρμογές ή λειτουργίες. Η χρήση τους κρίνεται απαραίτητη, ειδικά σε μικρά παιδιά, καθώς ακόμη και λίγα λεπτά χωρίς επίβλεψη μπορεί να εκθέσουν το παιδί σε ακατάλληλο ή επικίνδυνο περιεχόμενο..

·        Περιορισμός της χρήσης AI‑companions. Αυτό κρίνεται απαραίτητο ειδικά όταν δεν υπάρχει σαφής εποπτεία ή όταν οι εφαρμογές ή τα παιχνίδια που χρησιμοποιούνται δεν έχουν σχεδιαστεί για παιδιά. Χωρίς την παρουσία ή την καθοδήγηση ενός ενήλικα, το παιδί μπορεί να λάβει απαντήσεις που δεν είναι κατάλληλες για την ηλικία του, να μοιραστεί προσωπικές πληροφορίες χωρίς να το καταλάβει, ή να επηρεαστεί από συμβουλές ή σχόλια που δεν είναι σωστά ή ασφαλή.

 (Πηγή: saferinternet4kids.gr)

Εκπαιδευτικός: Μαριάννα Γαλαυτή

Κείμενο επεξεργασίας για τον ρατσισμό

 

Ερμηνευτικές ερωτήσεις

1. Με τι παρομοιάζει ο ποιητής τα παιδιά που έχουν διαφορετικό χρώμα και με τι τα παιδιά που μιλούν διαφορετική γλώσσα;

2. Ποιες ίδιες ανάγκες έχουν όλου του κόσμου τα παιδιά;

3. Συμφωνείτε με τον ποιητή που αποκαλεί τα παιδιά αδέλφια; Γιατί;

 4. Για ποιον λόγο, νομίζετε, ο ποιητής μιλά στο πρώτο πρόσωπο;

Γραμματική

·       Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση στο «να λάμψει»

·       Να γίνει χρονική αντικατάσταση στο ρήμα έλαμψε

Συντακτικό

·       Να βρεις στο κείμενο δύο παρομοιώσεις και δύο επαναλήψεις

·                                                                                                                            Λεξιλογικές

·       Να σχηματίσεις οικογένεια λέξεων με το «χρώμα»

Παραγωγή γραπτού λόγου

Τι ενέργειες θα έκανες για να βοηθήσεις να προσαρμοστεί ένα παιδί από άλλη χώρα που έρχεται ξαφνικά στην τάξη σου;

Εκπαιδευτικός: Έφη Καλπάκη

Ιωάννης Καποδίστριας

Η παρουσία του Ιωάννη Καποδίστρια στην ιστορική διαδρομή του νεοσύστατου ελληνικού κράτους υπήρξε όχι απλώς καθοριστική, αλλά σχεδόν σωτηριολογική. Σε μια Ελλάδα εξουθενωμένη από τον Αγώνα και βαθιά διχασμένη, πολιτικά άπειρη και θεσμικά εύθραυστη, η έλευσή του έμοιαζε με δωρεά θείας πρόνοιας· όχι επειδή υπήρξε αλάνθαστος, αλλά διότι ενσάρκωνε εκείνο που έλειπε δραματικά: το μέτρο, την πνευματική ποιότητα της εξουσίας, την ανιδιοτελή διακονία του κοινού καλού.

Ο Καποδίστριας δεν υπήρξε τέκνο συγκυριών. Το κύρος του είχε κατακτηθεί στα μεγάλα ευρωπαϊκά κέντρα της διπλωματίας, εκεί όπου ο λόγος ζυγίζεται και η πολιτική απαιτεί βάθος νου και πλάτος ψυχής. Άνδρας υψηλής μόρφωσης, βαθιάς πίστης και σπάνιας ηθικής ακεραιότητας, δεν προσήλθε στην Ελλάδα ως σωτήρας, αλλά ως υπηρέτης. Η θεοσέβειά του δεν ήταν ρητορική· ήταν βιωματική, μετουσιωμένη σε εγκράτεια, θυσία και αυστηρότητα πρώτα προς τον εαυτό του.

Ακριβώς γι’ αυτό και κατέστη δυσβάστακτος. Διότι ο άριστος, όταν εμφανίζεται, δεν καθησυχάζει· κρίνει. Η παρουσία του απογυμνώνει τις ιδιοτέλειες, αποκαλύπτει τις ανασφάλειες, στερεί τα άλλοθι. Σε έναν τόπο όπου ο εγωισμός συχνά μεταμφιέζεται σε ελευθερία και η φατριαστική βούληση βαπτίζεται πολιτικό δικαίωμα, ο Καποδίστριας δεν μπορούσε παρά να θεωρηθεί απειλή. Όχι επειδή καταπίεζε, αλλά επειδή μετρούσε. Και ό,τι μετριέται, εκθέτει.

Η δολοφονία του δεν υπήρξε απλώς ένα πολιτικό έγκλημα· υπήρξε γεγονός βαθύτατα παιδαγωγικό, με την πιο αρνητική έννοια. Για να αντέξει η συνείδηση το βάρος της πράξης, έπρεπε να ανατραπεί η αξιολόγηση του προσώπου. Ο ανιδιοτελής βαφτίστηκε αυταρχικός, ο συγκροτημένος δεσποτικός, ο οραματιστής επικίνδυνος. Δεν επρόκειτο απλώς για συκοφαντία εκ των υστέρων, αλλά για αναγκαστική διαστροφή των κριτηρίων: αν ο άριστος ήταν πράγματι άριστος, τότε το έγκλημα ήταν ασυγχώρητο. Άρα έπρεπε να πάψει να είναι άριστος.

Εδώ ενεργοποιείται ένας βαθύτερος νόμος, όχι μόνο ιστορικός ή πολιτικός, αλλά πνευματικός. Η αδικία δεν μένει ποτέ χωρίς συνέπειες· όχι με τη μορφή εξωτερικής τιμωρίας, αλλά ως εσωτερική τύφλωση. Ένα έθνος που δολοφονεί εκείνον που ενσάρκωνε το μέτρο, δεν χάνει απλώς έναν ηγέτη· χάνει την ικανότητα να αναγνωρίζει το μέτρο. Το έγκλημα απαιτεί όχι μόνο δικαιολόγηση, αλλά και αναπροσαρμογή της συνείδησης. Έτσι, ο άριστος καθίσταται «ακατάλληλος», ενώ οι «κατάλληλοι» —δηλαδή οι ακίνδυνοι, οι βολικοί, οι μη ελεγκτικοί— προβάλλονται ως άριστοι.

Από εκείνη τη στιγμή, τα πολιτικά κριτήρια του νεοελληνικού κόσμου άρχισαν να μετατοπίζονται. Όχι πάντα συνειδητά, αλλά σταθερά. Το υψηλό έγινε ύποπτο, η αυστηρότητα απειλητική, η ανιδιοτέλεια μη ρεαλιστική. Αντίθετα, η μετριότητα άρχισε να θεωρείται εγγύηση ισορροπίας και η έλλειψη μεγέθους στοιχείο ασφάλειας. Η δολοφονία του Καποδίστρια δεν έκλεισε απλώς έναν πολιτικό κύκλο· άνοιξε έναν τρόπο σκέψης.

Κι όμως, η ιστορία —έστω καθυστερημένα— αποδίδει τη δικαιοσύνη της. Ακόμη και πολιτικοί του αντίπαλοι αναγνώρισαν, εκ των υστέρων, το σφάλμα της δολοφονίας και το μέγεθος του ανδρός. Όταν πια είχε σιγήσει η φωνή του και δεν ενοχλούσε με την παρουσία του, η αξία του έγινε ασφαλής προς αναγνώριση. Πρόκειται για σχεδόν κοινότοπο ιστορικό φαινόμενο: οι μεγάλοι άνδρες συχνά απομακρύνονται ως επικίνδυνοι όσο ζουν και τιμώνται μόνο αφού περάσουν στον ουρανό. Διότι τότε δεν μας κρίνουν. Δεν απαιτούν. Δεν μας εκθέτουν.

Έτσι, δολοφονώντας τον άριστο, η Ελλάδα δεν απώλεσε μόνο έναν Κυβερνήτη. Απώλεσε το μέτρο του πολιτικού της βίου. Και ξεκίνησε, σχεδόν ασυναίσθητα, να αναζητά το ακριβώς αντίθετο: όχι το καλύτερο, αλλά το βολικό· όχι το υψηλό, αλλά το ακίνδυνο. Και για να αντέξει αυτή η επιλογή, δεν την έκρυψε· την καθαγίασε.

Η μνήμη του Ιωάννη Καποδίστρια δεν ζητά εκδίκηση. Ζητά ιστορική μετάνοια και αυτογνωσία. Ζητά να κατανοήσουμε ότι τα έθνη δεν χάνονται μόνο όταν ηττώνται, αλλά κυρίως όταν, για να δικαιολογήσουν ένα άδικο έγκλημα, διαστρέφουν το κριτήριο του καλού και εξορίζουν —ή δολοφονούν— εκείνους που θα μπορούσαν να τα οδηγήσουν σε αληθινή ανάσταση.

Ο Γεώργιος Κ. Τασούδης είναι συγγραφέας και αρθρογράφος. Γεννήθηκε στην πόλη της Δράμας. Κατάγεται από τις περιοχές της Ανατολικής Θράκης (Κεσσάνη) και του Πόντου (Κοτύωρα). Ζει στο Θούριο Ορεστιάδας. Δεν γνωρίζει το πότε, το πού και το πώς θα πεθάνει, όμως, ελπίζει κι εύχεται ο θάνατος να τον βρει εν μετάνοια Χριστού. Πιστεύει ακράδαντα στη μετά θάνατον ζωή.

Εκπαιδευτικός: Γιάννης Αλεξανδρόπουλος

Δυνατότητες παιδιού και πώς να τις ξεδιπλώσετε ως γονείς

 Αμάντα Μαλούχου, Σύμβουλος Επαγγελματικής Ανάπτυξης και Σταδιοδρομίας

Πώς μπορώ να ανακαλύψω τα ταλέντα του παιδιού μου

Κάθε άνθρωπος γεννιέται με μια σειρά από ταλέντα, κάποια από τα οποία μπορεί να μην ανακαλύψει ποτέ εξαιτίας της έλλειψης των κατάλληλων ευκαιριών ανάδειξης τους. Με τον όρο ταλέντο αναφέρομαι στον φυσικό τρόπο με τον όποιο κάποιος  αισθάνεται, σκέπτεται η φέρεται. Όταν ένα παιδί κάνει κάτι πολύ καλά (πχ παίζει πιάνο ή σχεδιάζει τοπία) με ιδιαίτερη ευκολία, ενώ για άλλα παιδιά το ίδιο πράγμα απαιτεί προσπάθεια, κούραση και αντιμετωπίζεται ως κάτι δύσκολο, τότε μπορούμε να πούμε ότι το παιδί έχει ταλέντο σε αυτό το «κάτι». Υπάρχουν πολλές μορφές ταλέντου, όπως το ταλέντο στη μαθηματική σκέψη, στην αφήγηση, στα αθλήματα, στην κατανόηση ανθρώπινων συναισθημάτων, στην παροχή βοήθειας σε τρίτους, στην πώληση, στην δημιουργία  αντικειμένων με τα χέρια κλπ.Η προσεκτική παρατήρηση του παιδιού, αποτελεί εξαιρετικό σύμμαχο στην προσπάθεια ανακάλυψης των ταλέντων του. Συμφώνα με έρευνα που έλαβε χώρα στη Νέα Ζηλανδία και παρακολούθησε 1.000 παιδία στην εξέλιξη τους από την ηλικία των 3 έως και την ηλικία των 26 ετών, οι ρίζες της προσωπικότητας είναι ορατές σε πολύ νεαρή ηλικία. Συγκεκριμένα παρατηρήθηκαν αξιοσημείωτες ομοιότητες της προσωπικότητας στην ηλικία των 3 με αυτή της ηλικίας των 26 ετών. Στην ίδια έρευνα επισημαίνεται ότι αυτό που είναι πιθανό να αλλάξει λιγότερο στη διάρκεια του χρόνου είναι τα ταλέντα!

Ξεκινώντας λοιπόν από πολύ νωρίς στη ζωή του παιδιού, οι γονείς μπορούν να αναλάβουν τον ρόλο του «κυνηγού ταλέντου» παρατηρώντας προσεκτικά τα εξής :

• Ασχολίες και παιχνίδια τα οποία προτιμά και επαναλαμβάνει
• Δεξιότητες που αναπτύσσει πολύ γρήγορα
• Είδη γνώσεων που το ενδιαφέρουν ιδιαίτερα, που αντιλαμβάνεται γρήγορα, που μαθαίνει εύκολα
• Ενασχόληση που του δίνει  χαρά
• Τι του αρέσει να διαβάζει σε οποιαδήποτε μορφή (περιοδικά, βιβλία, διαδίκτυο)
• Τι του αρέσει να συζητά, τι είναι σημαντικό για αυτό στον κόσμο
• Πως συναναστρέφεται
• Τι είναι αυτό με το οποίο όταν καταπιάνεται χάνει την αίσθηση του χρόνου, δεν κουράζεται, δεν πεινά..

Σε πολλές περιπτώσεις τα ταλέντα δεν είναι εύκολα ορατά ή επειδή δεν έχουν υπάρξει οι κατάλληλες συνθήκες, δεν έχουν εμφανιστεί. Η έκθεση του παιδιού σε νέες εμπειρίες, οι καινούργιες  προσλαμβάνουσες και οι ευκαιρίες για πειραματισμό, μπορούν να αποτελέσουν ένα εξαιρετικό πλαίσιο για την ανακάλυψη νέων ενδιαφερόντων καί ταλέντων.

Ενδεικτικά ευκαιρίες για ανάδειξη ταλέντων μπορούμε να δημιουργήσουμε για τα παιδιά μέσα από :

• Μη οργανωμένο και μη δομημένο παιχνίδι
• Επισκέψεις σε μουσεία, εκθέσεις, βιβλιοθήκες
• Συμμετοχή σε εξωσχολικές δραστηριότητες
• Κατασκηνωτικές εμπειρίες που εστιάζουν στον πειραματισμό, στην έρευνα, στον αθλητισμό και σε οποιεσδήποτε γνωστικό αντικείμενο μπορεί να ενδιαφέρει το παιδί
• Ταξίδια
• Συζητήσεις γύρω από το οικογενειακό τραπέζι για σημαντικές προσωπικότητες, η για θέματα κοινωνικού, οικονομικού και πολιτικού ενδιαφέροντος.

Οι παραπάνω δραστηριότητες  μπορούν να προσφέρουν παράλληλα στα παιδιά νέες γνώσεις και δεξιότητες, ευκαιρίες για επίτευξη και ενίσχυση της αυτοαντίληψης και της αυτοπεποίθησης τους.

 ΠΗΓΗ : https://www.paidiatros.com/paidi/mathisi-sxoleio/xediploste-dynatotites-paidiou

Εκπαιδευτικός: Σωτηρία Κουτσωνάκη

Δραστηριότητα με θέμα τους στόχους για τη νέα χρονιά

                                                            Οι στόχοι μας για το 2026

Με την έλευση του νέου έτους, δώσαμε την ευκαιρία στους μαθητές και τις μαθήτριες να σκεφτούν όσα θέλουν να καταφέρουν φέτος. Μέσα από μια βιωματική δράση, τα παιδιά εξάσκησαν την αυτογνωσία τους και έμαθαν να θέτουν προσωπικούς προορισμούς.

    Η διαδικασία ξεκίνησε με έναν κύκλο συζήτησης για την αξία της εξέλιξης και της προσπάθειας. Στη συνέχεια, η δημιουργικότητα πήρε τον λόγο: κάθε παιδί αποτύπωσε τον δικό του στόχο μέσα σε μια χειροποίητη χάρτινη καρδιά, την οποία διακόσμησε με το δικό του μοναδικό στυλ. Όλες οι καρδιές ενώθηκαν σε μια πολύχρωμη γιρλάντα που κοσμεί πλέον την τάξη μας, υπενθυμίζοντας σε όλους τη δύναμη της συνεργασίας και της αυτοπεποίθησης.

Εκπαιδευτικός: Ελένη Νικολοπούλου

Πρόταση βιβλίου: ''Μια χαζομάρα και μισή''

 

“Όλοι κάποια στιγμή έχουν μια ιδέα. Μια καταπληκτική, υπέροχη, φανταστική ιδέα! Μέχρι που κάποια στιγμή αρχίζουν να αναρωτιούνται αν είναι πράγματι μια ιδέα τρομερή ή είναι μια χαζομάρα και μισή. Το ίδιο συμβαίνει και με τον Νικόλα, που για πρώτη φορά ελπίζει να μην του γράψει όπως πάντα η δασκάλα στην έκθεσή του «Μπορείς να προσπαθήσεις περισσότερο.”

Εκπαιδευτικός: Μαρία Κατσαϊδώνη